Nếu giả như chiếc đồng hồ là tâm hồn ông thì Trê-khốp là người thợ chữa đồng hồ. Bởi chỉ người làm công việc ấy mới biết rành rõ bộ máy của chiếc đồng hồ, phân biệt được mỗi một bộ phận và cái bánh răng cưa của nó làm việc ra sao.
TRÊ-KHỐP VỚI CỖ MÁY THỜI GIAN
( Bài của báo EL PAIS- Tây Ban Nha)
Trê-khốp luôn luôn đột nhập vào bên trong của các sự kiện để kể cho chúng ta nghe về hoạt động của bộ máy kia và điều gì đang diễn ra với một vật thể rồi một lần cũng phải chết, vì vậy chừng nào còn sống thì phải làm gì đây để lấp đầy khoảng trống rỗng của thời gian.Nhà xuất bản Paginas de Espuma hiện đang bắt tay vào việc cho ra mắt độc giả, với sự biên tập của nhà nghiên cứu văn học Paul Viejo, toàn tập truyện ngắn của Trê-khốp chia ra làm 4 tập, mỗi tập 1,2 ngàn trang. Tập đầu gồm 240 truyện thuộc giai đoạn sáng tác đầu tiên của ông.
Trê-khốp không chỉ là nhà văn mà còn là bác sỹ, và ông đã sử dụng sự hiểu biết về mặt y học của mình để miêu tả các tác phẩm của ông. Ông sinh năm 1860 tại Taganrog, cho công bố truyện ngắn đầu tiên của mình lúc ông 20 tuổi. Từ thời điểm đó ông viết văn cho tới khi nhắm mắt. Ông mất vì bệnh phổi vào năm 1904 tại thành phố Badenveiler. Toàn bộ truyện ngắn và truyện hài ông viết cho tới năm 1882 đều được công bố dưới bút danh. Chỉ từ năm 1883 nhà văn mới bắt đầu ghi tên thật của mình. Tác phẩm đầu của ông mang tựa đề “Những chuyện kể của Melpomena” xuất bản vào năm 1884. Trong truyện vừa “Ba bông hoa vàng” đề cập tới những ngày cuối đời của nhà văn Nga- Raimond Karver, bày tỏ những ý kiến của chính nhà văn sau chuyến thăm Tolstoi.Bởi vì Trê-khốp không được “mắt thấy tai nghe” nên nhà văn buộc phải miêu tả các nhân vật của ông “ yêu, lấy vợ, sinh con và chết. Và cả trò chuyện với nhau như thế nào”.
Trong công việc chuẩn bị xuất bản toàn tập truyện ngắn của Trê-khốp, Paul Viejo coi nhiệm vụ chủ yếu của mình là truyền cho bạn đọc Tây Ban Nha khả năng theo dõi một cách trình tự thời gian tiểu sử sáng tác của Trê-khốp. “Cuối cùng thì bạn có thể quan sát sự thay đổi trong sáng tác của nhà văn; sự chuyển dịch của một tác giả có danh tiếng mà những tác phẩm nổi tiếng của ông gợi lên sự khâm phục ở chúng ta. Vâng, trong bộ tuyển có những truyện trước đó chưa từng được công bố, đặc biệt là những tác phẩm được ông viết ra ở buổi đầu sáng tác của mình”, nhà nghiên cứu văn học Paul Viejo giải thích.
Theo lời người biên tập, gần 60 truyện ngắn hầu như trước đây chưa bao giờ được dịch qua tiếng Tây Ban nha. Cũng có thể con số ấy lên tới 90, bởi rất khó tin ai đã dịch một trong những truyện ngắn mà Trê-khốp gửi cho tạp chí. Bởi vào thời kỳ đó Trê-khốp buộc phải viết mỗi truyện theo yêu cầu của nhà xuất bản với dung lượng chỉ 15 dòng. Vậy sẽ chuyển ngữ ra sao đây? “Nhiều tác phẩm của nhà văn được dịch qua tiếng Tây Ban Nha, thay vì đặt hàng một bản dịch mới gần 650 truyện để đưa vào 4 tập, chúng tôi quyết định đồng thời sẽ kể về lịch sử việc dịch Trê-khốp sang tiếng Tây Ban Nha. Kể về những phiên bản dịch đầu tiên giới thiệu Trê-khốp với rộng rãi bạn đọc, kể về những người tiếp nối sau này và những ai bắt tay vào công việc ấy mới đây, trong số này có tôi”
